Batay Ouvriye Banner

Vyolasyon Dwa Travayè ak Dwa Moun yo nan Zòn Franch Wanament, Nòdès Ayiti
- Nòt SOLIDARITE FWONTALYÈ -

Wanament, 5 mas 2004

Depi lè Zòn Franch te kòmanse travay nan Wanament, sa vle di nan mwa out 2003, Solidarite Fwontalyè te obsève anpil zak vyolasyon dwa fondamantal travayè yo. Kounye a, bagay la vin pi grav. Se sa ki fè anpil moun ap swiv de pré kouman sitiyasyon an ap devlope nan kontèks enstabilite Ayiti ye jounen jodi la

KOUMAN BAGAY YO YE MENM?.

Dènye ka ki pi grav yo, se lè direksyon KODEVI (sa vle di zòn franch lan) te revoke yon pakèt anplwaye ki te nan sendika zòn franch lan. Nan yon kontèks kote yo te fè anpil vyolans sou travayè yo.

Jou ki te mèkredi 25 feyrye 2004 la, yon sipèvizè ayisyen te sekestre yon ouvriye nan yon biwo faktori a pandan 1 èd tan, paske li te chanje machin li tap travay la san li pat genyen otorizasyon. Reskonsab liy machin yo, ki se manm Sendika Ouvriye Kodevi Wanament, te ale chèche operatè sa a kote yo te fèmen li an epi li te mande sipèvizè a pou l te lage operatè a, osinon tout liy lan ap kanpe travay la. Direksyon an rele reskonsab liy lan nan biwo li epi yo ekzije li pou li remèt badj li, konsa li tou revoke. Reskonsab liy lan te refize remèt badj la epi li te tounen al kontinye travay li. Le nan aprè midi li t'ap soti nan zòn franch lan, Jean Renaud (direktè resous zimèn lan) rele gwad yo (Solda Dominiken yo kap bay sekirite nan zòn franch lan) epi fè yo kenbe reskonsab lin tan. Nan kenbe gwad yo tap kenbe ouvriye sa a, yo te itilize tout kalite vyolans tankou: ba li kout kròs fini nan vant li epi yo pran badj la nan men li. Yon gwoup anplwaye ki te santi yo endiye devan zak malonèt sa a, yo te kouri sou gwad yo pou anpeche yo matirize ouvriye sa a, men gwad yo te komanse bat tout moun ki te vle plonje sou yo pou defann kolèg yo a. Viktim sa a te soti nan zòn franch san li pat resevwa oken dedomajman pou revokasyon li ni okenn swen pou kou li te resevwa yo.

Nan landemen, sa vle di nan jedi 26 fevriye 2004 la, ouvriye yo te òganize yon gwo grèv kote tout anplwaye yo te patisipe. Yo te deside pou yo pa travay tout tan Reskonsab Gwoup M yo pa vini fè reyinyon ak yo pou resevwa tout doleyans yo. Se konsa reyinyon te vin fèt bò 11 è nan maten nan menm jou sa a. Li sanble Gwoup M la te aksepte kèk doleyans ouvriye yo tankou (respekte dwa travay yo, pa revoke moun nenpòt kijan, bay dedomajman lè yo revoke yon moun, voye viktim lan nan lopital) epi yon pakèt anplwaye yo te tounen travay nan apre midi. Men Reskonsab Gwoup M la te ekzije pou ouvriye yo bay lis non tout anplwaye yo ki anndan sendika a

Nan lendi ki te premye (1) mas 2004 la, reskonsab zòn franch yo te pran desizyon pou revoke tout anplwaye yo ki fè pati sendika sa a; premye moun yo te revoke se viktim zak 25 fevrye a paske li fè pati sendika a. Kòm anplwaye yo pa te vle remet badj yo, reskonsab zòn franch la te voye gwad yo antre sou yo ak zam ak baton fose pran badj nan men yo. Se konsa yon gwoup 50 anplwaye yo te vin revoke.

Depi madi ki te 2 mas 2004, moun yo te revoke yo bloke antre Paradi, ki se kote moun yo resevwa fòmasyon aven yo kapab komanse travay nan zòn franch lan Jiska prezan, zòn franch li menm ap fonksyone kòm si anyen pat pase.


Komantè.

Zak vyolans fizik ak moral kont anplwaye zòn franch Wanament lan se yon bagay ki la depi lontan. Direksyon an konn fè presyon sou ouvriye yo ki revandike pou kondisyon travay yo pi miyò. Depi nan mwa out 2004 lè travay la komanse nan zòn franch, Solidarite Fwontalyè ak lòt enstitisyon sosyete sivil Wanament lan te obsève deja plizyè ka tankou sekestrasyon anplwaye yo, kout baton, revokasyon arbitrè, pawòl piman bouk, ... Tout zak sa yo rete san pinisyon e pa gen pèsòn ki janm pran reskonsabilite nan zak sa yo Kounye a. nou obsève reskonsab vyolasyon yo se direksyon ayisyèn zòn franch, tankou Gwoup M ansanm ak gwad dominiken yo.

Direksyon zòn franch Wanament lan pa respekte dwa fondamantal ouvriye yo tankou dwa òganize yon sendika epi dwa travay nan kondisyon diy ak nan respekte dwa tout moun tankou moun. Lè yo revoke tout manm sendika yo, se yon vyolasyon dirèk dwa travayè. Yo vle anpeche travayè yo mete tèt ansanm pou defann enterè yo.

Pou nou fini, Solidarite Fwontalyè pote kesyon sou ki kalite akò ki genyen ant leta dominiken ak leta ayisyen pou otorize prezans gwad lame dominikèn sou teritwa zòn franch ki nan repiblik Dayiti? Jouk jounen jodi a, opinyon piblik la ni an Ayiti ni an Repiblik Dominikèn pa konn okenn akò ofisyèl ant de peyi yo sou enstalasyon zòn franch lan, ni sou relasyon ant Gwoup M ak anplwaye ayisyen yo, ni sou sekirite zòn franch lan. Nou rele otorite yo pou yo mete akò sa yo an piblik pou tout moun kapab konnen yo.


Solidarite Fwontalyè ak Solidaridad Fronteriza

DOSYE ZON FRANCH CODEVI WANAMENT